0
Posted by PolimerNedir | Posted in Biyopolimer, Teknoloji | Posted on 12-02-2010
Geniş bir tüketim alanına sahip polikarbonatın içeriğinde bulunan bisfenol-A (BPA) kimyasalı son yıllarda tartışılan en önemli konulardan biri oldu. Üzerine birçok yazılar yazılan ve araştırmalar yapılan BPA, bazı ülkelerde yasaklandı, diğer ülkelerde ise ciddi bir denetim altında tutuluyor. Son zamanlarda yapılan bir araştırmada, et ve sebzeleri pişirmenin insanlardaki sindirimini kolaylaştırması gibi, polikarbonat plastiğini işledikten sonra ayrıştırmaya çalışmanın da BPA’yı en temiz şekilde “sindirme” yöntemi olduğu gösterildi.
Dünyada bir yıl içinde üretilen plastiklerin yaklaşık 2.7 milyon tonunda bisfenol-A (bisphenol-A, BPA) bulunmakta. Bu grubun belki de en büyük kümesini oluşturan polikarbonatlar ise plastik tornavidalardan DVDlere kadar birçok alanda kullanılan yaygın bir ticari plastik türü. Son yıllarda yapılan bazı araştırmalarda BPA kimyasalının sağlık için bir tehdit oluşturduğu gösterildi ve insanlara en az zararla BPA’dan ya da BPA içeren plastiklerden nasıl kurtulunabileceği tartışıldı. Bu konuda araştırmalar yapan şirketler BPA’nın yerini alabilecek monomerler geliştirmeye çaba gösterdiler. Bu konuda başarılı olan şirketlerden biri olan Eastman, polikarbonata çok yakın özelliklere sahip ancak BPA monomerinden oluşmayan Tritan kopolyesteriyle piyasaya girmeye çalışıyor. Diğer bir araştırma kolu ise BPA salınımını kontrol etmek ya da en aza indirmek yönünde ilerliyor.
BPA salınımını durdurmaya yönelik yapılan çalışmalar içinde, çevreye duyarlı çözümler arayan bilimadamlarının en son bulduğu yöntem gerçekten ilgi çekici. Polikarbonatı fiziko-kimyasal bir işlemden geçirmeyi ve akabinde doğanın mucizevi mühendislik kabiliyetini kullanan araştırmacılar BPA salınımını tamamen durdurmayı başardılar. Çevreyi kirleten en zorlu kimyasallara karşı etkisi bilinen beyaz çürükçül mantar* gibi mantarların kullanımını içeren bu yöntem şu şekilde ilerliyor. Öncelikle polikarbonat morötesi ışık (UV) ve ısı işlemlerine tabi tutuluyor. İşlemden geçirilen polikarbonat 3 farklı tip mantara maruz bırakılıyor. Mantarların besin parçalamak için kullandıkları enzimler sayesinde plastik malzeme yapı taşlarına ayrışmaya başlıyor. Yapılan deneyler sonunda, mantarların işlemden geçirilmiş plastiklerin üzerinde daha fazla büyüdüğü görülmüş. Polikarbonatın bileşimindeki BPA ve diğer kimyasalları enerji kaynağı olarak kullanan ve polikarbonatı ayrıştırabilien mantarlar, işlenmiş plastiği 12 ay sonunda hemen hemen tamamen ayrıştırmış ve çevreye BPA salınımını tamamen engellemiş. İşlenmeyen polikarbonatlar ise hiçbir şekilde ayrıştırılamamış.
Plastiklerin çevreye verebileceği potansiyel zararları, doğadan gelen çözümlerle engellemek kinayeli dursa da, önümüzdeki yıllarda benzer çözümlerin ve araştırmaların yer alacağını görebiliriz.
Kaynak: ScienceDaily (Şubat, 2010); Biomacromolecules, 2010, 11 (1), p. 20-28
Gerekli bilgiler:
Mantar: Bitki organizması sınıfına giren bu tür canlılara verilen bilimsel isim Fungus‘tur.
Polimer yapısının nasıl oluştuğunu görmek için PolimerNedir? Sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Biyoplastikler ve biyoçözünürlük konularını içeren diğer haberler için,
Biyo-uyumlu ve Biyo-çözünür Bantlar
Biyoçözünür Torbalar Polietilenden Daha Zararlı
Çevre Dostu Bakteriyel Plastik
Bu yazı toplamda 94, bugün ise 0 kez görüntülenmiş